6.14.2 कक्षा/ Class- VI/6 संस्कृतम्/ Sanskrit पाठ / Lesson-14 माधवस्य प्रियम् अङ्गम् / Madhavsya Priyam Angam
6.14.2 कक्षा/ Class- VI/6
संस्कृतम्/ Sanskrit
पाठ / Lesson-14
माधवस्य प्रियम् अङ्गम् /
Madhavsya Priyam Angam
वयम् अभ्यासं कुर्म:
1.
उत्तरम् -
नेत्रम्
उदरम्
चरण: / पाद:
हस्त:
मुखम्
2. कोष्ठकात् समुचितं क्रियापदम् चित्वा उदहरणानुसरम्
अङ्गस्य कार्यं लिखन्तु।
यथा नयनं - पश्यति
(क) मुखम् - .............. (चलति, हसति, वदति )
(ख) पाद: - .............. (लिखति, चलति, पश्यति)
(ग) कर्ण: - .............. (हसति, वदति, शृणोति )
(घ) नासिका - .............. (आघ्राणम् करोति, नृत्यति, धावति)
(ङ) जिह्वा -.............. (धावनं करोति, आस्वादनं करोति, पश्यति)
उत्तरम् -
(क) मुखम् - वदति
(ख) पाद: - चलति
(ग) कर्ण: - शृणोति
(घ) नासिका - आघ्राणम् करोति
(ङ) जिह्वा - आस्वादनं करोति
3. कोषकात् समुचितां संख्यां चित्वा रिक्तस्थानम् पूरयन्तु।
(क) मम .............. शिरः अस्ति। (एकम्, अनेकं, चत्वारि)
(ख) मम .............. पादौ स्तः। ( त्रय:, द्वौ, पञ्च)
(ग) मम .............. केशा: सन्ति। (दश, अष्ट, बहवः)
(घ) मम .............. दन्ता: सन्ति। (चत्वारः, अष्टाविंशतिः, द्वात्रिंशत्)
(ङ) मम हस्तयोः .............. अङ्गुल्य: सन्ति। (अष्ट, दश, पञ्चदश)
उत्तरम् -
(क) मम एकम् शिरः अस्ति।
(ख) मम द्वौ पादौ स्तः।
(ग) मम बहवः केशा: सन्ति।
(घ) मम द्वात्रिंशत् दन्ता: सन्ति।
(ङ) मम हस्तयोः दश अङ्गुल्य: सन्ति।
4. कोष्ठकात् समुचित क्रियापब चित्वा उदाहरणानुसारं शरीराड्गस्य नाम लिखन्तु।
यथा- पश्यति नयनम्
(क) शृणोति - .............. (गुल्फः, चिबुकम् , कर्ण:)
(ख) धावति - ..............(पाद्वयम्, हस्तद्वयम्, नयनद्वयम्)
(ग) नमति - ..............(शिरः, कर्पूर:, जङ्घा)
(घ) सूचयति - ..............(अड्गुली, नखः, चरण:)
(ङ) लिखति - ..............(हस्तः, मणिबन्ध:, कटि:)
उत्तरम् -
(क) शृणोति - कर्ण:
(ख) धावति - पाद्वयम्
(ग) नमति - शिरः
(घ) सूचयति - अड्गुली
(ङ) लिखति - हस्तः
5. पट्टिकातः शब्दान् चित्वा यथायोग्यं गणेषु लिखन्तु।
{नासिका, मणिबन्धः, चिबुकम्, कूर्पूरः, हस्तः, मणिबन्धः,
कपोलः, भुजः, ललाटम्, स्कन्धः, जड्घा, जानु, ऊरु:,}
उत्तरम् -
(क) नासिका
चिबुकम्
कपोलः
ललाटम्
नयनम्
(ख) मणिबन्धः
कूर्परः
हस्तः
भुजः
स्कन्धः
(ग) जङ्घा
जानु
ऊर:
६ कोष्ठकात् समुचितं पदं चित्वा वाक्यानि रचयन्तु ।
(क) अहं ..............गायनं करोमि । (पादेन , नासिकया, मुखेन)
(ख) अहं ..............धावनं करोमि । ( पादाभ्याम्, ललाटेन , कर्पूरेण)
(ग) अहं.............. आघ्राणम् करोमि । (नखै, नासिकया, चरणेन)
(घ) अहं ..............श्रवणं करोमि । (कर्णाभ्यां, नासिकया, अङ्गुष्ठ्यै)
(ङ) अहं ..............भोजनं करोमि । (मुखेन, पादेन, नासिकया)
उत्तरम् -
(क) अहं मुखेन गायनं करोमि ।
(ख) अहं पादाभ्याम् धावनं करोमि ।
(ग) अहं नासिकया आघ्राणम् करोमि।
(घ) अहं कर्णाभ्यां श्रवणं करोमि।
(ङ) अहं मुखेन भोजनं करोमि ।
7. पट्टिकात: समुचितं शरिरङ्गम् चित्वा भगिनी कुत्र किं धरति इति सुच्यन्तु।
कण्ठे, ललाटे, नयनयोः, ओष्ठयोः, पादयो:,
कर्णयोः, हस्तयोः, वामहस्ते, अड्गुल्यां, नेत्रयोः
भगिनी .............. पादुकाद्वयं धरति ।
भगिनी ..............कड्कणानि धरति।
भगिनी..............मुद्रिकां धरति।
भगिनी ..............घटीयन्त्रं धरति
भगिनी ..............मालां धरति।
भगिनी..............कुण्डलद्वयं धरति।
भगिनी.............. उपनेत्रं धरति।
भगिनी.............. कुड्कुमं धरति।
भगिनी ..............ओष्ठरागं धरति।
भगिनी ..............कज्जलं धरति।
उत्तरम् -
भगिनी पादयो: पादुकाद्वयं धरति ।
भगिनी हस्तयोः कड्कणानि धरति।
भगिनी अङ्गुल्यां मुद्रिकां धरति।
भगिनी वामहस्ते घटीयन्त्रं धरति
भगिनी कण्ठे मालां धरति।
भगिनी कर्णयोः कुण्डलद्वयं धरति
भगिनी नेत्रयोः उपनेत्रं धरति।
भगिनी ललाटे कुड्कुमं धरति।
भगिनी ओष्ठयो: ओष्ठरागं धरति।
भगिनी नयनयोः कज्जलं धरति।
8. वाक्यं शुद्धं अशुद्धं वा इति सूचयन्तु।
(क) अहं कर्णाभ्यां भोजनं करोमि। (शुद्धम् /अशुद्धम्)
(ख) अहंनासिकाद्नाराशवासं स्वीकरोमि]।
(शुद्धम् /अशुद्धम्)
(ग) अहम्अडगुे गणनांकरोमि।
(शुद्धम् /अशुद्धम्)
(घ) अहंनयनाध्यांश्रवणं करोमि।
(शुद्धम् /अशुद्धम्)
(ड) अहं हसतन कार्य करोमि।
(शुद्धम् /अशुद्धम्)
उत्तरम् -
अशुद्धम्
शुद्धम्
शुद्धम्
अशुद्धम्
शुद्धम्
-------------
-----------------------------------------------------------